Μερικά λόγια για τους δίσκους της Λένας:
“Σαμποτάζ” (Lyra, 1981)Το ντεμπούτο-όνειρο, η εκρηκτική και συνάμα εκτυφλωτική συνύπαρξη τεσσάρων εξωφρενικά ταλαντούχων ανθρώπων, ο πειραματισμός και η πρωτοπορία, τα keyboards και τα ηλεκτρονικά, το εύρος των φωνών, η εγκεφαλικότητα και η διαφορετικότητα που συνδυάστηκαν αρμονικά με μια περίεργη αμεσότητα και με ένα δυναμικό κολάζ από νότες και φωνές, το ‘Κοπερτί’, η ‘Γαλάζια κιθάρα’ που ποτέ δεν την έπαιξε ο Χαρχούδας - όσο και αν του ταίριαζε - ο ρυθμός του ‘Ραντεβού στην όαση’, ο «διάλογος» του ‘Πτήση 201’, η θεατρικότητα του ‘Κινούμενα σκίτσα’, ο Γιάννης Παλαμίδας, η Σαβίνα Γιαννάτου, η Μαριανίνα Κριεζή και η Λένα Πλάτωνος…
Αυτό ήταν, είναι και θα είναι το Σαμποτάζ που ποτέ δεν θα ξεπεράσουμε!!!
“Καρυωτάκης: 13 τραγούδια” (Lyra, 1982)Ένα χρόνο μετά το οριακό “Σαμποτάζ”, η Πλάτωνος κυκλοφορεί 13 μελοποιημένα ποιήματα του Κώστα Καρυωτάκη, με τη Σαβίνα Γιαννάτου να ερμηνεύει με κατάνυξη τις εξαιρετικές συνθέσεις. Το αποτέλεσμα είναι σαφώς ιδιαίτερο, εσωστρεφές και μεγαλόπνοο… Τραγούδια σαν τα αριστουργηματικά ‘Άνοιξη’, ‘Η πεδιάς και το νεκροταφείον’ και ‘Σα δέσμη από τριαντάφυλλα’ συγκλονίζουν!
Το έργο μάλιστα είχε ολοκληρωθεί πριν από το “Σαμποτάζ” αλλά κυκλοφόρησε μετά απ’ αυτό, εξαιτίας πιέσεων της δισκογραφικής εταιρείας.
“Το ’62 του Μάνου Χατζιδάκι” (Lyra, 1983)Τον Οκτώβριο του 1983 η Πλάτωνος πάει και πάλι χέρι-χέρι με την Γιαννάτου σε ένα φόρο τιμής στο δικό τους δάσκαλο, στο δικό μας Μάνο, στον Χατζιδάκι που αποτελεί το μουσικό μας δωμάτιο εδώ και δεκαετίες, δύο διόσκουρες καλλιτέχνιδες σαν παιδούλες που ακουμπούν ζεστά το χέρι του πατέρα. Το εγχείρημα, κακά τα ψέματα, έκρυβε παγίδες – εν τη γενέσει του – αλλά το αποτέλεσμα ήταν εξαιρετικό… Οι εκτελέσεις στα ‘Ο ταχυδρόμος πέθανε’ και ‘Χάρτινο το φεγγαράκι’ ήταν το κάτι άλλο. Του χρωστούσαν και πλήρωσαν το δικό τους χρέος με το παραπάνω!
“Μάσκες ηλίου” (Lyra, 1984)Στο υποσυνείδητο του τέταρτου album της η Πλάτωνος δεν παύει να εφευρίσκει τους κανόνες του παιχνιδιού, χρησιμοποιώντας φρέσκα και εμπνευσμένα ηχητικά υλικά. Ώριμη, σοφή αλλά και οργισμένη. Μια εικονοκλάστης που διακατέχεται από το σύνδρομο της ανακάλυψης και δημιουργεί με εκνευριστική άνεση τις δικές της μελωδίες και τα δικά της σχήματα… Οι εκπλήξεις είναι αλλεπάλληλες και σαρωτικές: Η ‘Λάθος αγάπη’ με μια εύθραυστη μαγεία άλλης εποχής, παρελθοντικής και μελλοντικής ταυτόχρονα, η ηλεκτρισμένη τριπλέτα ‘Μπλε’, ‘Μπιρμπίλια’, ‘Στοπ’, το δαιμόνιο ‘Παιδί της παραμονής’, το διαπεραστικό κύμα της ‘Κυψέλης’.
Αυτό είναι το album με το οποίο η Πλάτωνος «σκότωσε τον πατέρα της Μάνο Χατζιδάκι» και άνοιξε τα δικά της φτερά, όπως ανέφερε σε μια πρόσφατη συνέντευξή της. Ένας «φόνος» τόσο εύστοχος και καταλυτικός που καμιά μομφή δεν την βαραίνει.
“Γκάλοπ” (Lyra, 1985)Ότι ήταν το “Ο μεγάλος ερωτικός” για τον Χατζιδάκι, είναι και το “Γκάλοπ” για την Πλάτωνος. Με κύριο γνώμονα την κατάκτηση της δικής της ταυτότητα που δε χωράει σε προδιαγραμμένα μουσικά είδη, όπως και η ιδία δεν χωράει σε τυπικά μουσικά στερεότυπα. Και αυτό από μόνο του, με σημείο αναφοράς τα ‘Μάρκος’, ‘Εμιγκρέδες της Ρουμανίας’ και ‘Τι νέα ψιψίνα;’ να ορίζουν την απόλυτη μοναδικότητα και πρωτοπορία της. Τι θέλετε από το “Γκάλοπ” που να μην το έχει; Τη χαρά της ζωής και του ανέμελου, την ταυτόχρονη αποξένωση μέσα στην πόλη, την εισβολή των ηλεκτρονικών υπολογιστών, την πικρία, το χιούμορ, τον έρωτα, τον θάνατο; Όλα είναι εδώ… με την προσθήκη μιας νεοαποκτηθείσας υπόγειας δυναμικής που δένει τα κομμάτια σε ένα σύνολο τόσο πολύχρωμο, άναρχο, απρόβλεπτο και ευφυέστατο που όχι μόνο φαίνεται αλλά είναι πλήρες.
“Η ηχώ και τα λάθη της” (Σείριος, 1985)Η Σαβίνα σε πρώτο πλάνο και η Λένα λίγο πιο πίσω, υφαίνουν τον καμβά για τις παραμυθένιες περιπέτειες του συγγραφέα παιδικών βιβλίων Gianni Rodari και κατορθώνουν δυο πράγματα: να ισορροπήσουν επιδέξια στο ευαίσθητα περιπαικτικό ύφος τους και να μας χαρίσουν ένα δίσκο συνέχεια ενός φανταστικού οράματος που ισορροπεί εννοιολογικά ανάμεσα στο καλειδοσκόπιο της Λιλιπούπολης και το σουρεαλιστικό σύμπαν του “Σαμποτάζ”. Τούρτες σοκολάτα, διαφημίσεις, χιονάνθρωποι, μαύροι ήλιοι, γάτοι με καπέλα, μια χορταστική παρέλαση χαρακτήρων υπό την δυνατή κατευθυντήρια αφήγηση της Πλάτωνος, με συνθέσεις ακριβείς, κομψές και ταυτόχρονα ανάλαφρες στο στήσιμο τους που αφήνουν μια προσεγμένη πορεία στο ταξίδι της «Ήχους».
“Λεπιδόπτερα” (Lyra, 1986)Μετά από ένα album σαν το “Γκάλοπ”, τα “Λεπιδόπτερα” ακούγονται σαν έκπληξη. Ο ήχος τους είναι πιο (σχετικά πιο) προσβάσιμος, τα κουπλέ και τα ρεφραίν ευδιάκριτα, οι διαθέσεις πιο ήπιες. Επηρεασμένο από τις μεταμορφώσεις των πεταλούδων, τα “Λεπιδόπτερα” αποτελούνται από υπνωτικές κυκλικές διαδρομές (‘Τικ Τακ’), απέραντες παγωμένες μελωδίες (‘Cyaniris’), απρόσμενα νοσταλγικά μονοπάτια (‘Araschnia levana’), απαλές φωτοσκιάσεις (‘Erunnis eroides’) και αναβράζοντες εσωτερικές δυνάμεις (‘Brenthis’). Μουσική έντονη σε όλες τις στιγμές, πλήρης χρωμάτων και εικόνων που παράγονται καθώς αυτή ξετυλίγεται με χαρακτήρα ανοιχτό που δεν σταματάει πουθενά παρά σβήνει σταδιακά. Και ένας ήχος που στοχεύει να ενοποιήσει τις διαφορές μουσικές συνιστάμενες που εμφανιστήκαν στις δουλειές της έως τότε.
“Το σπάσιμο των πάγων” (Σείριος, 1989)Η συνύπαρξη της Λένας Πλάτωνος με τον Γιάννη Παλαμίδα γέννησε έναν εξαιρετικό δίσκο, που όμως πέρασε απαρατήρητος σαν πολλά άλλα κρυφά διαμάντια της ελληνικής και όχι μόνο δισκογραφίας. Στην εναλλακτική προσέγγιση της ‘Λάθος αγάπης’ πρωταγωνίστησε η μεγαλοπρεπής ερμηνεία του Παλαμίδα, η δυνατότερη που μας έχει χαρίσει ο καλλιτέχνης έως τώρα, στο ‘Προσεύχομαι’ η μυστικιστική ατμόσφαιρα εκκλησιαστικού ύμνου εξεγείρει τις αισθήσεις και στο ‘Οι τρισχαριτωμένοι κήποι’ οι αντιθέσεις είναι ιδιαίτερα γοητευτικές.
“Μη μου τους κύκλους τάρατε” (Ακτή, 1991)Περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο έργο της, το “Μη μου τους κύκλους τάρατε” ρίχνει φως στην σκοτεινή πλευρά της και ορίζει ένα βήμα δύσκολο και απαιτητικό ταυτόχρονα. Με μια Πλάτωνος απρόβλεπτη, που δεν συνεχίζει από εκεί που σταμάτησε παρά αυτοαναιρείται και ελίσσεται σε μια φιγούρα που εκτοπίζεται σε υπερβατικές φόρμες. Τίποτε δεν περνά απαρατήρητο εδώ, από την σαρωτική ‘Αρχή’ μέχρι το ψυχωμένο σκαρίφημα του ‘Παραμυθιού’ και από το ‘Υπεραγορά Ι’, που περικλείεται από ένα διαστρεβλωμένο σασπένς, μέχρι το ανατρεπτικό μες την αφαιρετική αύρα του ‘Ουρανία’. Η Πλάτωνος γνωρίζει πολύ καλά πως λειτουργούν αυτά τα ηχητικά ανοίγματα γι’ αυτό λοιπόν θα πρέπει να δοθείτε με όλη σας την ψυχή, εάν θέλετε πραγματικά να πλησιάσετε ως το μεδούλι αυτό τον δίσκο.
“Αναπνοές“ (Lyra, 1997)Οκτώ χρόνια μετά το “Μη μου τους κύκλους τάραττε”, η Λένα Πλάτωνος επιστρέφει και αποδομεί το μουσικό της ημερολόγιο προσφέροντας τις πιο απλές, μουσικές φόρμες της μέχρι τώρα πορείας της. Με την πρόκληση αυτή να στηρίζεται στην λιτότητα των οργάνων (κρουστά, συνθεσάιζερ, μπάσο, κιθάρα) και στην σταθερή της συνοδοιπόρο, Σαβίνα Γιαννάτου, οι “Αναπνοές” χαρακτηρίζονται από μια ειλικρίνεια που σε κερδίζει αμέσως. Εξάλλου, η ομορφιά βρίσκεται στα απλά πράγματα… 12 υποβλητικές συνθέσεις λοιπόν που με τους ασυνήθιστους χρωματισμούς τους σε αφοπλίζουν, σαν ένας σιωπηρός χείμαρρος λεπτών συναισθημάτων. Αφήστε τα ‘Μόνο τη σκιά της’, ‘Ντρέπομαι’ και το ‘Όνειρο’ να σας παρασύρουν.
“Η τρίτη πόρτα” (MINOS, 2000)Αν οι “Αναπνοές” γιορτάζανε τον μινιμαλισμό και τη γυμνή αμεσότητα, η Η τρίτη πόρτα κάνει μια αποδοτική και αναγνωριστική βουτιά στην ενορχηστρωμένη μελωδία και την ερμηνευτική σαφήνεια. Με την ωριμότητα και την κατασταλαγμένη προσέγγιση της Μαρίας Φαραντούρη να αποδίδει τα μελοποιημένα ποιήματα του Θόδωρου Ποάλα, την εξωστρεφή και ευκίνητη φωνητική παρουσία του Γιώργου Νταλάρα, σε δυο κομμάτια (‘Ηχοχρώματα’, ‘Ο πρίγκιπας’).
Η Πλάτωνος μπορεί να μας χάρισε τον λιγότερο «πλατωνικό» της δίσκο μέχρι σήμερα, ο οποίος ενώ σαν αποτέλεσμα παρουσιάζει ενδιαφέρον (και μονό οι μουσικές συναντήσεις εδώ μέσα αρκούν) δεν παύει από την άλλη να ηχεί σαν κάτι σίγουρο και ασφαλές, με διάθεση διεκπεραιωτική και όχι δημιουργική.
“Ημερολόγια” (Οδός Πανός, 2008)Η μεγάλη επιστροφή της Πλάτωνος, τόσα χρόνια μετά την “Τρίτη πόρτα”, δεν μπορώ να φανταστώ πως θα μπορούσε να χαρακτηριστεί από τον οποιοδήποτε εάν έλειπαν τα τρία καλύτερα αποσπάσματα, το ‘Αλίμονο’, η ‘Θάλασσα’ και η ‘Μετακόμιση’… ίσως μέτρια, ίσως κάτι ελαφρώς χειρότερο… Η εξαιρετική προαναφερθείσα τριπλέτα τραγουδιών θα ήταν βαρύ και άδικο να πω πως «έσωσε» την παρτίδα, αλλά απλά ανέβασε τα “Ημερολόγια” κάποια σκαλιά πιο πάνω από το επίπεδο που θα έφταναν άλλοι μουσικοί του ίδιου συνθετικού επιπέδου. Δεν είναι λίγο πράγμα, η δύση της τρίτης δεκαετίας της δημιουργικής πορείας της Πλάτωνος να οριοθετείται από ένα τόσο ευγενικά αξιοπρεπές δίσκο.
